EUDR nedir? Türk ihracatçılar için sade ve güncel rehber

Kısa cevap: EUDR (Tüzük (AB) 2023/1115), ahşap, kakao, kahve, palm yağı, soya, kauçuk ve sığır ile bunlardan yapılan ürünlerin AB pazarına ancak 31.12.2020'den sonra ormansızlaşmaya yol açmadığı ve üretildiği ülkenin mevzuatına uygun olduğu kanıtlanırsa girebilmesini öngören AB kuralıdır. Büyük ve orta ölçekli firmalar ile ahşap ürünlerinde mikro ve küçük firmalar için uygulama 30 Aralık 2026'da başlıyor.

1. EUDR kimi, ne zaman bağlıyor?

Tüzük iki kez ertelendi (önce 30.12.2025'e, sonra Tüzük (AB) 2025/2650 ile 30.12.2026'ya). Avrupa Komisyonu'nun güncel takvimi şöyle:

Komisyon Mayıs 2026'da yayımladığı sadeleştirme incelemesinde (COM(2026)191) temel metinde yeni bir değişiklik önermediğini açıkça yazdı. Yani üçüncü bir erteleme beklemek gerçekçi değil.

2. Türk ihracatçı "operatör" mü, "tedarikçi" mi?

Çoğu durumda tedarikçisiniz. EUDR'de yükümlülüğün merkezinde, ürünü AB pazarına ilk kez arz eden operatör vardır; bu genellikle gümrük beyannamesinde adı geçen AB'deki ithalatçıdır. Durum Tespiti Beyanını (DDS) AB Bilgi Sistemi'ne o verir.

Ama DDS'nin içine girecek verinin büyük kısmı sizden gelir: parsel koordinatları, hasat tarihi, ağaç türü, miktar ve yasallık belgeleri. Pratikte AB müşteriniz size bir soru formu veya veri talebi gönderecek. Veriyi düzenli ve hızlı veremeyen tedarikçi, müşterinin risk listesine girer.

İstisna: AB'de kendi şirketi üzerinden ithalat yapan Türk grupları, o AB şirketi açısından doğrudan operatördür.

3. Türkiye "düşük risk" ne anlama geliyor?

Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/1093, Türkiye'yi düşük riskli ülkeler arasında sayıyor. Bu, tamamen Türkiye menşeli ve başka menşeyle karışmamış hammaddede operatörün sadeleştirilmiş durum tespiti (Madde 13) yapabileceği anlamına gelir: risk değerlendirmesi ve risk azaltma adımları yapılmaz.

Ama veri toplama kalkmaz. Geolokasyon, üretim tarihi, miktar ve yasallık bilgisi yine gerekir. Ayrıca mobilya ve levha üreticilerinin önemli kısmı ithal kereste ve levha kullanıyor. Hammadde standart riskli bir ülkeden geliyorsa veya menşe karışıyorsa, sadeleştirilmiş usul uygulanamaz ve veri zinciri menşe ülkedeki parsellere kadar uzanır. Rusya ve Belarus "yüksek risk" listesindedir.

4. 2026'da kapsamdan çıkanlar: deri ve basılı ürünler

• Deri kapsam dışı. 2026/2102 sayılı Yetki Devri Tüzüğü, sığır derisi ve derilerini (ex 4101, 4104, 4107) Ek I'den çıkardı; değişiklik 18.09.2026'dan beri uygulanıyor. Deri ayakkabı ve çanta zaten hiç kapsamda değildi. "Deri ihracatçıları EUDR'ye hazırlanmalı" diyen eski içeriklere itibar etmeyin.
• Basılı ürünler (GTİP 49) kapsam dışı. Kitap, gazete ve diğer baskılı ürünler 2025/2650 ile çıkarıldı. Kağıt ve karton (48) ise hâlâ kapsamda.
• Ayrıca kaplanmış (retread) lastikler, ekim amaçlı soya, vulkanize kauçuk eşyalar, konveyör bantları ve araç/uçak koltukları da çıkarıldı.

5. AB müşteriniz sizden tam olarak ne isteyecek?

1. Ürün tanımı, ticari adı ve GTİP/CN kodu; ahşapta ağaç türünün yaygın ve bilimsel adı
2. Miktar (net kg, m³ veya adet)
3. Üretim ülkesi
4. Hasat yapılan her parselin koordinatı (en az 6 ondalık; 4 hektardan büyük parsellerde poligon)
5. Hasat/üretim tarihi veya tarih aralığı
6. Tedarikçi ve müşteri adı, adresi, e-postası
7. Ormansızlaşma olmadığına dair doğrulanabilir bilgi
8. Yasallık bilgisi: arazi kullanım hakkı, orman mevzuatı, çevre, iş hukuku, vergi vb. Türkiye'de ahşap için genellikle OGM satış belgesi/faturası, orman emvali nakliye tezkeresi ve kesim izinleri istenir (son hali için OGM ile teyit edin).

6. Bugünden yapılacak 5 iş

1. Ürünlerinizin GTİP kodlarını güncel kapsam listesiyle eşleştirin.
2. Her ürün için hammaddenin menşeini (Türkiye/OGM, ithal, karışık) çıkarın.
3. Tedarikçilerinizden parsel ve belge verisini isteyin; koordinatları GeoJSON formatına çevirin.
4. AB müşterinize proaktif bir "EUDR veri hazırlığımız" e-postası gönderin.
5. Her sevkiyat için veriyi parti/lot bazında saklayın (AB tarafında kayıtlar 5 yıl tutuluyor).

Sık sorulan sorular

EUDR ne zaman başlıyor?

Büyük ve orta ölçekli operatörler ile ahşap ürünlerindeki mikro ve küçük operatörler için 30 Aralık 2026'da; diğer mikro ve küçük operatörler için 30 Haziran 2027'de başlıyor.

Türk ihracatçı DDS vermek zorunda mı?

Genellikle hayır. DDS'yi ürünü AB pazarına ilk kez arz eden operatör (çoğunlukla AB'deki ithalatçı) verir. Türk tedarikçi ise DDS için gereken veriyi (parsel koordinatı, hasat tarihi, yasallık belgeleri) sağlar.

Deri EUDR kapsamında mı?

Hayır. 2026/2102 sayılı Yetki Devri Tüzüğü ile sığır derisi ve deriler 18.09.2026'dan itibaren kapsamdan çıkarıldı.

Türkiye düşük risk olduğu için hiçbir şey yapmam gerekmiyor mu?

Gerekiyor. Düşük risk yalnızca sadeleştirilmiş durum tespitine izin verir; geolokasyon, üretim tarihi, miktar ve yasallık verisi yine toplanmalıdır. İthal veya karışık menşeli hammaddede sadeleştirme uygulanamaz.

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu – EUDR sayfası
• Tüzük (AB) 2025/2650 – Resmî Gazete metni
• Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/1093 – ülke risk sınıfları
• Avrupa Komisyonu haber bülteni, 17.09.2026 (2026/2102 kapsam değişikliği)
• Avrupa Komisyonu EUDR SSS, 5. sürüm (PDF)
• COM(2026)191 – sadeleştirme incelemesi

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Yapay zekâ destekli araçlarla hazırlanmış ve yukarıdaki resmî kaynaklarla 26.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Mevzuat değişebilir; kesin karar için AB'deki operatörünüz veya bir hukuk danışmanıyla teyit edin.

Diğer rehberler

• EUDR GeoJSON nasıl hazırlanır? Parsel koordinatlarını adım adım hazırlama
• EUDR ve mobilya ihracatı: 30 Aralık 2026'ya kadar yapılması gerekenler
• EUDR due diligence statement (DDS): Türk tedarikçi olarak ne hazırlamalısınız?
• EUDR kapsamındaki ürünler ve GTİP (HS) kodları – Ekim 2026 güncel liste